STALKING.ORG.PL

Polskie prawo i postępowanie w przedmiocie uporczywego nękania.

NA SKRÓTY:   PRACA ADWOKATA W PRAKTYCE   |   STANOWISKO PREZESA NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ W SPRAWIE BRAKU POSTĘPOWAŃ DYSCYPLINARNYCH DLA WYBRANYCH ADWOKATÓW   |   OPIS PRYMITYWNEJ KREATURY - BUKIELA Z WOLFTHEISS, KTÓRY ODPOWIADA ZA DEMOLOWANIE MIENIA   |   ŚRODOWISKO STALKERA - KTO TO JEST

Image by Rafał Szczawiński

Statystyka.

800.000
KOBIET

...było nękanych w 2016 roku, stanowi to 2,6% mieszkańców Polski.

...tylko tylu zostało skazanych na bezwzględne pozbawienie wolności w 2018 roku.

70%
POLAKÓW

...padło ofiarą rozpowszechniania oszczerstw, kłamstw i plotek na ich temat.

198 STALKERÓW

To więcej niż cała ludność Krakowa i ponad połowa osób zamieszkujących w Warszawie.

-

Szacuje się, iż obecnie liczba nękanych kobiet przekracza 1.000.000 rocznie.

-

W latach 2005-2010 ofiarami stalkingu padło ponad 3 mln Polaków.

W 2018 roku

oskarżonych zostało

tylko 1409 osób,

z czego 1211

pozostało na wolności.

Co 10 respondent był uporczywie nękany, co 3 ofiara obawiała się wyjść z domu,

co 4 deklarowała objawy rozkojarzenia.

-

Co 6 ofiara w wyniku uporczywego nękania utraciła pracę, a co 9 była zmuszona do zmiany miejsca zamieszkania.

 

Wykorzystano statystyki skazań w latach 2011 - 2018 za przestępstwo stalkingu w Polsce oraz ogólnopolskie badanie przeprowadzone w 2010 roku przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. Dane opracowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości, dostępne na:  isws.ms.gov.pl  &  gov.pl

Na pozbawienie wolności bez zawieszenia za przestępstwo stalkingu skazano: w 2011 roku - 1 osobę na 43 oskarżonych, w 2012 roku - 25 osób na 549 oskarżonych, w 2013 roku - 57 osób na 792 oskarżonych, w 2014 roku - 77 osób na 950 oskarżonych, w 2015 roku - 93 osoby na 1021 oskarżonych, w 2016 roku - 125 osób na 1168 oskarżonych, w 2017 roku - 159 osób na 1228 oskarżonych.

Statystyki są zatrważające, a oprawcy pozostają bezkarnie na wolności. Na ok. 1.000.000 (100%) zgłoszeń od nękanych kobiet rocznie w Polsce, policja rozpatruje ok. 1.000 spraw (0,1%), gdzie ok. 100 sprawców zostaje odizolowanych (0,01%). 

Image by Tim Mossholder

 Pamiętajmy, że mamy nie tylko odpowiedzialność za słowo,

ale również za skutki jakie wywołuje. 

Działania stalkera i jego adoratorów to czyny, które zabierają ludziom prywatność, godność i spokój, pozbawiają poczucia bezpieczeństwa, zaszczuwają i uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Puszczanie nieprawdziwych informacji w obieg może bezpowrotnie zniszczyć komuś innemu życie i doprowadzić do tragedii. Pamiętajmy, że mamy nie tylko odpowiedzialność za słowo, ale również za skutki jakie wywołuje.

Serwis internetowy skierowany do wszystkich osób zainteresowanych tematyką stalkingu. Celem jest zwrócenie uwagi na powszechny obecnie problem, który to jest lekceważony i pomijany przez organy ścigania w Polsce, co powoduje, że przepis art. 190a Kodeksu karnego jest martwy.

Głównym zamysłem jest zwiększenie świadomości społecznej, poszerzenie dostępu do informacji psychologicznych i prawnych, mechanizmów popełniania przestępstwa uporczywego nękania oraz przywłaszczenia tożsamości, motywacji do aktywnego walczenia o swoje prawa, prawa członków swojej rodziny, bliskich, osób z otoczenia pomimo niskiej wydolności organów ścigania, tak by koszmarna sprawa była tylko chwilą, która właśnie mija.

 

MOTYWY I CELE
STALKERA 

Hejt zaczyna się niewinnie, z czasem przeradza się w coraz to bardziej uciążliwe i agresywne zachowania, często proporcjonalnie do braku działań organów ścigania i przyzwolenia środowiska. Za motywy wskazuje się m.in. kompleksy, indywidualną zemstę, zazdrość i zawiść, negatywne postrzeganie własnej osoby, chęć zwrócenia uwagi.

Image by Samuel Regan-Asante

Jak rozpoznać stalking?

Stalking to poszczególne czyny przestępstwa uporczywego nękania, które mogą być bezpośrednio nakierowane na ofiarę, związane z mieniem poszkodowanego, popełnione przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii (cyberstalking), przy pomocy osób trzecich lub w postaci cyberprzemocy.

 
stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna

CO ROBIĆ I
JAK POMÓC?

Stalking jest uznany za problem zdrowia publicznego. Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób (CDC) opracowało specjalne wytyczne, tzw. pakiety techniczne (identyczne jak w przypadku wytycznych chorób), aby pomóc państwom i społecznościom w wykorzystaniu najlepszych dostępnych metod w celu zapobiegania przemocy.

HEJT 

Hejt oznacza kłótliwe, agresywne działania mające na celu obrazić, znieważyć, wyzwać, ośmieszyć adresata. Mowa nienawiści to przestępstwo wg. definicji Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

Prawa i
obowiązki
pokrzywdzonych

Osoba fizyczna lub prawna, której dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo jest pokrzywdzonym w postępowaniu karnym.

stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna

Art.  190a  Kodeksu  karnego.

stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna

§1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność,


podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.

§3. Jeżeli następstwem czynu określonego w §1 lub §2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie,

 

sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

§4. Ściganie przestępstwa określonego w §1 lub §2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

 
Image by Shane Aldendorff
 

POSTĘPOWANIE KARNE

W PRAKTYCE

Praca policji i prokuratury w Polsce & przebieg postępowania w praktyce na przykładzie mojej sprawy w przedmiocie stalkingu.

AKTA BYDGOSZCZ

  • skany zeznań bezrobotnego syna dentysty Reszkowskiego, który nie ukończył 1 roku studiów oraz studiów wyższych w ogóle, a który to pamięta jedynie okres przedszkolny. Co było dalej? Niczego nie pamięta, nic nie wie i nikogo nie zna;

  • sędzia SR pisze, że zachowanie bezrobotnego wypełnia znamiona zniesławienia z oskarżenia prywatnego;

  • policja skasowała materiał dowodowy w postaci nagrań rozmów Jacka Sapy z UJ i stenogramy spisane przez adwokata; prokurator ignoruje materiał dowodowy (SMS, screeny z FB itp.) i odmawia przesłuchania świadków;

  • prokuratorzy uczą prawa medycznego w CM UMK, następnie rozpatrują sprawy karne pracowników i studentów, których jawnie chronią;

  • dziekan UMK podejrzewany o plagiat przez okres 5 LAT, sam nie zdążył pojawić się na przesłuchaniu, więc sprawę umorzono.

stalking
stalking
stalking
stalking
stalking.org.pl _ stalking _ informacje

AKTA KRAKÓW

  • przesłuchanie Pokrzywdzonej po upływie 8 miesięcy od momentu złożenia zawiadomienia (zgodnie z przepisami kpk do 6 tygodni);

  • policja skasowała nagrania i stenogramy spisane przez adwokata (fragment do odsłuchania w dziale Akta Bydgoszcz);

  • Agresja rozpoczęła się w 2016 r. na ul. Liściastej 8 w Krakowie. Po wznowieniu postępowań przez Prokuraturę Krajową;

  • policja odmawia zabezpieczenia monitoringu, danych internetowych, telekomunikacyjnych itp., które to są kluczowe w przypadku przestępstwa stalkingu;

  • sędzia SR Grabska-Trześniowska nie wie w jakiej sprawie orzeka, podobnie jak SSR Wojciech Korbiel nie zna względnych przyczyn odwoławczych. A to dopiero początek kpin z prawa;

  • sędzia SR wskazuje, że czyny m.in. Ochnik i Śliwińskiego wyczerpują znamiona zniesławienia z oskarżenia prywatnego. Tym samym Ochnik dołączyła do grona patologicznego środowiska bezrobotnego.

AKTA WARSZAWA

  • sędzia SR Michał Kurkiewicz odmawia przesłuchania pokrzywdzonej, złożenia zeznań w sprawie, przedstawienia dokumentacji medycznej (!), zabezpieczenia i wydania monitoringu, danych informatycznych i telekomunikacyjnych, jak i przesłuchania świadków;

  • policja odmawia podjęcia czynności, szczególnie w sytuacji napadów, niszczenia mienia, kartek z groźbami, licznych prób włamania do mieszkania itp.;

  • zgodnie z właściwością miejscową sprawy dla dzielnicy Wola "rozpatruje" komisariat policji właściwy dla dzielnicy Żoliborz (!). Kolejne zawiadomienia rozpatruje TEN SAM policjant, który tego samego dnia co data wpływu odmawia podjęcia czynności.

stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna
stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna
stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna

Wulgarne środowisko ludzi z podstawowym i zawodowym wykształceniem, z upośledzeniem umysłowym zostało zauważone i docenione, a ich hasła "wszyscy", "wszystkich nie wsadzą", "wszyscy wiedzą" są nośne. 

Bezrobotny syn dentysty wraz z ordynarnym środowiskiem adoratorów jest bezkarny.

Patologia prześciga się w wymyślaniu i powielaniu oszczerstw mających dotyczyć mojego życia, rzekomej rodziny, rzekomych chorób psychicznych, rzekomych przestępstw seksualnych popełnionych na moją szkodę w celu dyskredytacji i wyrządzenia jak największych szkód przy jednoczesnym niszczeniu mienia, wizerunku,

zastraszaniu i wyrządzaniu strat materialnych.

Podczas przesłuchania na komisariacie policji patologia nic nie wie, nie pamięta i nikogo nie zna. Skąd ten strach?

Rodzina policjantów dba o to, by organy ścigania nie podjęły żadnej czynności. 
Prześlij anonimowo pomocne informacje: 

stalking.org@gmail.com
Bardzo  poważne! 

Image by Andrew "Donovan" Valdivia

Praca  policji  w  Warszawie.

W Polsce policjantem wg. przepisów prawa może zostać osoba nawet bez matury, która weryfikuje chociażby umiejętność czytania ze zrozumieniem, o podstawach wiedzy ogólnej nie wspominając. Policja o swoich osiągnięciach & sukcesach informuje Obywateli w mediach społecznościowych, gdzie można przeczytać m.in. o:

  • konieczności przeprowadzenia oględzin pomnika. Jak wynika z zamieszczonego wpisu oględziny przeprowadza się w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa.

 

Uwaga! Jak wynika z opisu przebiegu postępowania i zamieszczonych zdjęć oraz skanów w dziale AKTA WARSZAWA, policjanci odmawiają podjęcia czynności w sprawach Obywateli, czynności podejmują w przypadku posągu lub grupy rzeźb.

 

Ile radiowozów oraz pieszych patroli policji potrzeba do pilnowania jednego, ogrodzonego barierkami pomnika? W praktyce praca policji na rzecz bezpieczeństwa i ochrony Polaków wygląda przeciwnie niż w przypadku pracy na rzecz bezpieczeństwa i ochrony rzeźb (fot. wrzesień 2021). 

stalking
stalking
1 stalking
stalking
1 stalking

Prawo  &  postępowanie  karne.

 
Image by Scott Webb

Reportaże telewizyjne wskazują, że stalking to przestępstwo powszechne, które dotyka coraz więcej osób z naszego otoczenia. Niestety jest to problem lekceważony i bagatelizowany.

Image by Mika Baumeister

Proces karny polega na podjęciu działań zmierzających do wykrycia i ujawnienia przestępstwa, osądzenia przestępcy oraz wykonania wyroku.

Image by Michelle Ding

Przysługuje pokrzywdzonemu, który nie został poinformowany o podjętych krokach w ciągu 6 tygodni od daty złożenia zawiadomienia, obejmuje też zaniechanie czynności (467 kpk).

Social Distance in Office

Przewlekłość postępowania zachodzi gdy, postępowanie to trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla sprawy.

Image by Manasvita S

Zażalenie jest zwyczajnym środkiem odwoławczym od nieprawomocnych postanowień, zarządzeń, a także czynności w przypadkach wskazanych w ustawie.

Image by Külli Kittus

Skuteczna ochrona praw i wolności człowieka jest podstawowym obowiązkiem państwa i wszystkich jego organów. Normatywny zakres tych praw wyznaczają Konstytucja RP i ustawy.

Image by Nathan Dumlao

Polska jako członek społeczności międzynarodowej jest stroną całego szeregu traktatów regulujących prawa i wolności człowieka.

Image by Markus Spiske

Dyrektywa ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw, której podstawowym celem jest realizacja i wzmocnienie praw pokrzywdzonych.

Image by Maksym Lozovyi

Bieżące orzecznictwo poszczególnych sądów stanowi częsty przedmiot publikacji w prasie prawniczej oraz urzędowych zbiorach orzeczeń. Jest elementem elektronicznych baz danych.

Image by Radu Marcusu

W literaturze prawniczej podkreśla się, iż pokrzywdzony dysponuje o wiele mniejszymi możliwościami wykrywczymi niż organy postępowania przygotowawczego.

Image by Ben O'Sullivan

Motywy działania sprawców są różne, począwszy od zawiści, kompleksów, chęci wymierzenia indywidualnej zemsty, aż po chorobę psychiczną dręczyciela.

Image by Sylwia Bartyzel

Mowa nienawiści
w ujęciu prawnym

Rosnąca agresywność języka debaty publicznej, w mediach społecznościowych pokazuje, że zachowania motywowane uprzedzeniami to rosnący problem dla społeczeństwa.

rozmowa.

stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna

Wywiad z dr Dagmarą Woźniakowską-Fajst - kryminolożką i badaczką stalkingu, o formach nękania i trudnościach w ich zwalczaniu.

Image by Brad Starkey
 

 

 

JOANNA CIEŚLA:  

  • Cieszy się pani z zaostrzenia kar za stalking w znowelizowanym Kodeksie karnym?


DR DAGMARA WOŹNIAKOWSKA-FAJST:

Nie, ten krok nic dobrego nie przyniesie. Zmiana przepisów jest sensowna wtedy, kiedy wpływa na potencjalnych sprawców, zniechęca do popełniania przestępstw. Zaostrzanie kar tak nie działa, zwłaszcza że nawet teraz sędziowie i tak nie orzekają kar w najwyższym możliwym wymiarze. I moim zdaniem robią słusznie. Najsłabsze ogniwo w ściganiu stalkingu – jak zgłaszają organizacje pozarządowe, a także osoby pokrzywdzone – tkwi zupełnie gdzie indziej: policjanci niechętnie uznają pewne zachowania za stalking. I zniechęcają osoby pokrzywdzone do składania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa. 

 

  • Policja ignoruje nękanie?


Oczywiście nie zawsze, ale często. Na potrzeby mojej książki „Stalking i inne formy przemocy emocjonalnej” przeanalizowałam akta 281 losowo wybranych spraw w całej Polsce, w których zapadły wyroki skazujące za uporczywe nękanie. I są wśród nich przykłady dobrych praktyk. Ale są też takie jak sprawa urzędniczki, którą nękał były chłopak. Dzwonił, wysyłał wiadomości, chodził za byłą partnerką. Policjanci przez dwa lata odpowiadali na jej prośby o interwencje: „Co my poradzimy, że on tak panią kocha?”. A natarczywość mężczyzny rosła. Wreszcie kobieta poszła po pomoc do swojego szefa, burmistrza, a ten wykonał jeden telefon do komendanta policji i od razu wszczęto postępowanie. Znikły wątpliwości, czy to stalking. Wątpliwości nie miał też sąd, żeby tego człowieka skazać. To pokazuje realny problem. Trzeba byłoby zbadać, skąd takie podejście policji i zainwestować w systemowe szkolenie, uwrażliwienie funkcjonariuszy, tak jak przez lata zmieniano ich postawy wobec przemocy domowej. To kolejny obszar, który wymaga pogłębionej edukacji, a nie podwyższania kar. Zwłaszcza że stalkerzy mają skłonność do rozkręcania się, ale aż 40 proc. z nich zaprzestaje nękania już w momencie, gdy zostanie wszczęte postępowanie.

  • Ale podobno niekiedy zawiadomienie policji skutkuje też eskalacją stalkingu?


Tak też bywa – i tu ujawnia się inna część problemu – nawet jeśli policja zawiadomienie przyjmie, organy ścigania niechętnie wydają decyzje o ochronie ofiary, choćby to było ewidentnie wskazane. Najczęściej ci, którzy nękają, powodowani są złością – także wtedy, gdy chcą odzyskać partnera. Poczucie odrzucenia stalkera jest związane z silnym gniewem, który co jakiś czas wybucha, zwłaszcza podlany alkoholem. Wtedy pojawiają się wyzwiska – najczęściej, jak to jest w zwyczaju w naszym kręgu kulturowym, odwołujące się do kobiecej seksualności: „Dziwko!”, „Pół miasta cię miało” itd. Kobiety – bo to one częściej są ofiarami stalkingu – zgłaszają te sprawy, bo się boją.

  • Z zebranych przez panią statystyk wynika, że od 2011 roku, kiedy stalking stał się karalny, do więzienia trafiło 600 osób. Wszystkich skazań było 5,6 tys. Tymczasem nękanie dotknęło ok. 10 proc. dorosłych Polek i Polaków. To by znaczyło, że liczbę ofiar trzeba szacować na prawie 2 mln.


Tak. Ale ludzie doświadczają tego w skali całego życia – u części naszych badanych zapewne było to przed 2011 r., gdy stalking jeszcze nie był uznawany za przestępstwo. Na pewno jednak jest to jeden z tych rodzajów przemocy, gdzie ciemna liczba jest bardzo duża. Również dlatego, że sprawcy często wykorzystują np. intymne zdjęcia, które partnerki wysyłały im w trakcie trwania związku. Stalker straszy ich upublicznieniem. Gdy sprawa sądowa rusza, te zdjęcia zostają dołączone do akt, i tak więc oglądają je obcy ludzie. Dla ofiary to kolejna trudność, musi przełamać barierę wstydu, być bardzo udręczona i zdeterminowana.

  • Jaki jest najczęstszy scenariusz stalkingu?


Jest związek, w którym się nie układa. Zwykle dlatego, że ze strony jednego z partnerów nie ma zaufania, jest duża kontrola, wybuchy złości. Wielu stalkerów ma problem z prawidłowym przywiązaniem, czują się w związku zagrożeni i sami go sabotują – właśnie dlatego, że nie mogą uwierzyć, że ktoś może ich kochać.

  • Częstsze są więc sytuacje, w których stalker i jego ofiara się znają niż obsesyjne fascynacje na odległość?

 

Zdecydowanie tak. Bywa, że ktoś popada w obsesję na punkcie nieznajomej osoby, jak to pokazuje się w filmach. Ale zwykle jest to albo osoba publiczna, albo pracująca w zawodzie, w którym spotyka się wielu ludzi. Lekarze, nauczycielki, księża, psychoterapeuci to grupy szczególnego narażenia na stalking. Ale wróćmy do standardowej sytuacji – kobieta mówi, że zrywa związek, mężczyzna nie może się z tym pogodzić. Towarzyszy temu bardzo silne pobudzenie emocjonalne – faluje poczucie odrzucenia, skrzywdzenia, miłość, złość. Wysyła wiadomości z niewinnymi zaczepkami „Co tam u Krzysia?”, z linkiem do wspólnej ulubionej piosenki, na zmianę ze wspomnianymi obelgami. Jak mówiłam, jeśli ofiara jest poważnie potraktowana przez policję, stalker często odpuszcza. Bywa tak, że sprawa w sądzie się toczy, a on już milczy. Bywa też tak, że emocje stalkera same z czasem wygasają. Z mojego rozpoznania wynika, że nękanie trwa najczęściej około pół roku – do roku.

  • Jakie niesie skutki psychologiczne?


Ofiara żyje w ciągłym lęku i niepokoju. Staje się więźniem codzienności, gdy ma poczucie, że cały czas jest obserwowana. Nigdy nie wiadomo, czy stalker poprzestanie na słowach, czy będzie szkalować ofiarę w jej otoczeniu, czy zaatakuje fizycznie. W jednym z badanych przeze mnie przypadków sprawca dzwonił do ofiary kilkaset razy dziennie. Bywa to na tyle trudne, że doprowadza do prób samobójczych. W analizowanym przeze mnie materiale było tak aż 14 razy. Najlepiej jeśli osoba nękana nie reaguje na zaczepki, bo wtedy nie dostarcza stalkerowi paliwa.

  • Reakcja „Nie pisz do mnie więcej” też jest zła?


Nie, to akurat bardzo dobra reakcja. Wskazane jest wręcz wysłanie takiej wiadomości listem poleconym, jest to też przydatne dowodowo. Ale na tym komunikacie należy poprzestać. Bywa to jednak niemożliwe, gdy para ma wspólnych znajomych, czy wspólne dziecko, albo gdy razem pracuje. Są też stalkerzy, którzy uruchamiają się skokami. Jedną z moich byłych studentek dawny kolega nękał co kilka lat przez kilka tygodni, potem znikał, potem znów się ujawniał. Policja konsekwentnie to ignorowała.

  • Jak wielu stalkerów posuwa się do fizycznego ataku na swoje ofiary?


W badanych przeze mnie sprawach tak było w co czwartym przypadku. Atakowali najczęściej byli partnerzy, którzy już w trakcie związku byli agresywni, stalking często jest dalszym ciągiem przemocy domowej. Czasem te ataki to popchnięcia czy zastępowanie drogi, ale bywa, że ofiara jest bita kablem, kopana albo wręcz sprawca próbuje ją zabić. Jeden ze stalkerów podpalił dom, w którym mieszkała była żona, syn i matka żony. Był chemikiem, dyrektorem dużego przedsiębiorstwa chemicznego. Miał romanse, żona zażądała rozwodu, on jej zostawił dom, ale nie mógł przeboleć straty. Nakręcał się w złości, kłócił o pieniądze, dzwonił, pisał obraźliwe graffiti, aż któregoś dnia przez okno wrzucił butelkę łatwopalnej substancji.

  • Czy przez to, że komunikacja w ogóle stała się łatwiejsza, komunikacja nękająca, patologiczna, też się stała częstsza?


Oczywiście, znacznie łatwiej jest wysyłać złośliwe wiadomości, niż jechać do innego miasta i stać u kogoś przed domem. Są desperaci, którzy się na to decydują, ale siła tych emocji musi być naprawdę duża. Podobnie tzw. alkowiadomości – ktoś się wieczorem upije i zaczyna stukać w telefon. Gdyby musiał pójść do automatu, znaleźć żetony, odstać w kolejce, to zdążyłby wytrzeźwieć. Związany z upowszechnieniem komunikatorów i esemesów wzrost częstości stalkingu ujawnił się mniej więcej 10 lat temu. Dziś właśnie telefon i media społecznościowe to podstawowe narzędzia nękania. Jeszcze w latach 90. stalkerzy często wysyłali listy papierowe. W moich ostatnich badaniach czasem robili to 50-latkowie, a poza nimi jeden młody człowiek, który zapisywał ręcznie całe zeszyty i wysyłał je dziewczynie.

Kolejna ważna zmiana technologiczna związana jest z tzw. internetem rzeczy. Chodzi o urządzenia i sprzęty AGD uruchamiane za pośrednictwem aplikacji internetowych i przechowujące różne informacje o zwyczajach, o funkcjonowaniu domu. Zdalnie nastawia się lodówkę, systemy alarmowe, ogrzewanie, nieświadomie zostawiając mnóstwo informacji w sieci. Kryminolog Kacper Gradoń mówił o podłączonych pod aplikację szczoteczkach monitorujących czas mycia zębów, za pośrednictwem których można uzyskać wiadomości o tym, o której użytkownik wstaje, o której idzie spać, jaki ma rytm dnia, nie mówiąc o lokalizacji. Osobnym ułatwieniem jest świadome, szokująco niefrasobliwe upublicznianie wszelakich informacji na swój temat na Facebooku.

  • …trasy porannych przebieżek udostępniane przez Endomodo.


To idzie dużo dalej. Mój znajomy kurator z Facebooka czerpał wiedzę o życiu podopiecznych, np. o zażywaniu narkotyków czy miejscu aktualnego zamieszkania, którego nie znał nawet sąd. Wciąż zdumiewająca jest też beztroska celebrytów. Prowadzę na uczelni m.in. zajęcia z przemocy emocjonalnej. Niejednokrotnie prosiłam studentów, żeby spróbowali się wcielić w rolę stalkera i zebrać informacje do „portfolio” znanej osoby. Każdy świetnie sobie radził z odnalezieniem imion dzieci, informacji, do jakiej chodzą szkoły, jakim samochodem ta osoba jeździ.

  • Dlaczego kobiety są rzadziej sprawczyniami nękania?


Bo najczęstszym typem stalkera jest były partner, a większość rozstań w Polsce jest inicjowanych przez kobiety. Kobiet wśród wszystkich stalkerów jest tylko 13 proc. i ich sposób działania jest zupełnie inny niż mężczyzn. Po pierwsze dlatego, że jeśli już zdarza się, że to on odchodzi, kobiety znajdują w społeczeństwie więcej zrozumienia dla tego, żeby się wypłakać i wykrzyczeć, ich złość uchodzi zdrowszym kanałem. Jeśli już jednak kogoś nękają, to są to nowe partnerki. Ale częstszymi ofiarami stalkerek padają sąsiadki albo dalsza rodzina, np. w związku z konfliktami na tle majątkowym. Albo taka historia z badanych przeze mnie akt: 30-letnia pacjentka psychiatryczna uczyniła obiektem swojej admiracji 50-letnią lekarkę psychiatrę. Wyznawała jej miłość („jak do matki”), śledziła ją, wystawała w miejscu pracy, domagała się spotkań. Kobietom zdarza się też stalkować celebrytów, jednak w takich sytuacjach stalkerki na ogół nie chcą seksu, raczej przyjaźni, bliskości. Piszą listy, wysyłają prezenty, ale bardzo rzadko atakują.

  • Pisze pani, że stalkujący mężczyzna jest częściej nie tylko samotny, młody, lecz także niezbyt dobrze wykształcony. Jak to interpretować?


Młodych jest większość sprawców przestępstw. Jeśli natomiast chodzi o wykształcenie i status społeczny – stalking często zdarza się w układach, w których on jest bezrobotny, ona pracuje. W mniejszych społecznościach, gdzie wypada mieć partnera, kobiety często biorą tego, kto jest, ale z czasem zaczynają się pytać: w imię czego? Albo wyjeżdżają. To też kwestia sposobów komunikacji. Lekarz albo menedżer, nawet jeśli jest rozżalony i zły, rzadziej będzie pisał do byłej żony, że ona się puszcza, ma subtelniejsze formy wyrażania frustracji. Mężczyźni o wyższym statusie mogą wreszcie mieć więcej możliwości, żeby sobie znaleźć nową partnerkę. Bo bardzo często stalking kończy się, gdy prześladowca wchodzi w nowy związek. Na ogół znów jest niezdrowy czy wręcz patologiczny, ale odciąga emocjonalnie od tamtej sytuacji.

 

  • Jak zapobiegać stalkingowi?


Potrzebna jest edukacja całego pokolenia chłopców i dziewcząt. Żeby one wprost przekazywały komunikaty: „Nie chcę się z tobą umawiać, nic z tego nie będzie”. I żeby oni rozumieli, że „nie” znaczy „nie”, a nie „być może”. Że nawet jeśli to „nie” jest gierką dziewczyny, jak zwykło się uznawać, to niech ona ponosi konsekwencje tej gierki; jeśli zechce, to w dzisiejszych czasach zawsze sama może do chłopaka przyjść. Jest to trudne tym bardziej, że popkultura wciąż karmi nas historyjkami o tym, jak zdeterminowany mężczyzna swoimi zabiegami zdobywa niechętną początkowo kobietę. Takie filmy jak „Krótki film o miłości” czy „Niemoralna propozycja” można wręcz uznać za gloryfikację stalkingu i pochwałę jego skuteczności.

  • Przez ich pryzmat na takie sprawy najwidoczniej patrzy też policja.


Dlatego jeśli chcemy ograniczać liczbę ofiar stalkingu, na zmianie tych postaw trzeba się skupić, a nie na zaostrzaniu kar. Ono nic w życiu ofiar nie zmieni, to klasyczny przejaw populizmu penalnego. Należałoby też skoncentrować się na terapii sprawców, nakazywać leczenie, tak jak nakazuje się je przestępcom z uzależnieniem od alkoholu. System ochrony zdrowia psychicznego w Polsce wygląda jednak tak, jak wygląda – z tej perspektywy jakakolwiek profilaktyka stalkingu też staje się wielkim wyzwaniem. A wiele przypadków nękania bierze się stąd, że ludzie nie radzą sobie z emocjami. Wystarczyłoby czasami kilka spotkań z terapeutą, który pomógłby im pogodzić się z rozstaniem, by historia potoczyła się zupełnie inaczej.

Źródło: Polityka 34.2019 (3224) z dnia 20.08.2019; Społeczeństwo; s. 33

Oryginalny tytuł tekstu: "Łowcy bliskości". Rozmowa dostępna również na stronie internetowej serwisu Polityka.

stalking.org.pl - stalking | informacje | pomoc prawna

Wsparcie.

Image by Henry & Co.

Osoby, które z różnych powodów nie mają możliwości zapewnienia we własnym zakresie bezpośredniego kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem, mogą skorzystać z darmowej pomocy prawnej.

Image by De an Sun

Psychologowie są wsparciem w trudnych chwilach, nie oceniają, nie wartościują postaw lub zachowań, gotowi są do wysłuchania. Pomogą również we wskazaniu odpowiednich placówek specjalistycznych.

 
Image by Jeremy Horvatin
 

Aktualności.

 

Reakcja  na  przemoc.